gototop

Uluslararası Sözleşmeler

PDFYazdıre-Posta

Kültürel ve doğal mirasın korunması 2000’li yıllarda devletlerin ve toplumların en çok ilgisini çeken konulardan biri olup, Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği ve çeşitli organlarının çalışmalarının odaklandığı bir alan durumundadır. Korumaya ilişkin birçok uluslararası düzenlemenin yanında, doğal ve kültürel çevrenin, mirasın korunması artık insan hakları ile birlikte değerlendirilmeye başlanmıştır.[1]

İkinci Dünya Savaşı sonrası bütün dünyada önemli değişiklikler yaşanmıştır. Büyük bir tahribat yaratmış olan İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, uluslararası ilişkileri istikrara kavuşturmak dünya barışını, güvenliğini korumak ve uluslar arasında ekonomik, toplumsal ve kültürel bir iş birliği oluşturmak için 24 Ekim 1945 yılında Birleşmiş Milletler kurulmuştur.[2] Bu savaştan tahrip olmuş kentler yeniden inşa edilmeye başlamıştır. Bu süreçte dünyada mirası koruma bilinci yükselerek uluslararası alanda 1954 tarihli La Haye ve Avrupa Kültürel Konvansiyonu imzalanmış; Avrupa Konseyi, UNESCO gibi örgütler de uluslararası alanda yer almaya başladı.[3] UNESCO da Birleşmiş Milletler'in bir özel kurumu olarak, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, 1946 yılında kurulmuştur. Bu Kurumun Yasası 1945 yılı Kasım ayında Londra'da 44 ülkenin temsilcilerinin katıldıkları bir toplantıda kabul edilmişti.

Bu dönemde uluslararası alanda Venedik Sözleşmesi (1964) ve Dünya Doğal ve Kültürel Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme (1972) imzalandı, ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) ve ICOM (Uluslararası Müzeler Konseyi) gibi kurumlar oluşturuldu. Türkiye de bunlara taraf olarak sürece dahil olmuştur.

Kültürel varlıkların korunması konusunda ise UNESCO başta olmak üzere ICOM (The International Council of Museums), ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) ve ICCROM (International Centre for the study of the Preservation and Restoration) gibi örgütlerin bünyelerinde örnek alınabilecek çalışmalar sürdürülmektedir. Bu çalışmalar, kültürel varlıkların transferi sırasında gerek bireylerle kurumlar, bireylerle toplum arasındaki ilişkileri düzenlemekte gerekse hırsızlık, kanun dışı edinim, yasak kazılar ve illegal transferi yasaklayıcı önlemleri içermektedir. UNESCO tarafından çeşitli anlaşmalarla kurulmuş olan, Kültürel Varlıkların Değişimini Yapanlar için oluşturulmuş etik kurallar ICOM tarafından Müzeler ve müzeciler için oluşturulmuş etik kurallar ile paralellik oluşturmaktadır bu da tüm bu çalışmaların, kültürel varlıkların yok olmasını önleme konusunda, müzeler, sivil toplum örgütleri, hükümetler, yerel yönetimler ve profesyoneller arasındaki bir koordinasyonun sonucunda olacağını göstermektedir.[4]



[1] Melike Z. Dağıstan Özdemir, Türkiye’de Kültürel Mirasın Korunmasına Kısa Bir Bakış, Planlama, 2005/1, s. 20.

[3] Melike Z. Dağıstan Özdemir, a.g.m., s. 22.

[4] İrfan Önal, Koruma Kültürü Ve Etik Kurallar, http://www.kentli.org/makale/etik.htm